Przychód z tytułu umorzenia wierzytelności - dotyczy CIT.

W myśl art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych do przychodów w szczególności zalicza się wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań. Zatem zgodnie z generalną zasadą, jeżeli wierzyciel dokona umorzenia wierzytelności, to wartość tego świadczenia będzie stanowiła dla dłużnika przysporzenie podlegające opodatkowaniu. W tym miejscu należy również wskazać, że ustawodawca przewidział wyjątki od tej zasady, a mianowicie - zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. - przychodem nie są kwoty stanowiące równowartość umorzonych zobowiązań, jeżeli umorzenie związane jest z bankowym postępowaniem ugodowym w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków. Jeżeli jednak umorzenie nie jest związane z bankowym postępowaniem ugodowym, to zwolnienie nie znajdzie zastosowania, co oznacza, że dłużnik będzie zobowiązany rozpoznać przychód z tytułu umorzenia części zobowiązań.

Należy zaznaczyć, że przychodem będzie należność główna oraz wszelkie pozostałe koszty w postaci prowizji, odsetek oraz innych kosztów, do zapłacenia których dłużnik był pierwotnie zobowiązany, a które zostały przez wierzyciela umorzone. Co prawda w piśmiennictwie pojawiają się głosy, że umorzenie odsetek nie powoduje powstania przychodu, bowiem w stosunku do odsetek obowiązuje zasada kasowa, jednak nie można zgodzić się z tym poglądem z uwagi na fakt, iż umorzenie odsetek stanowi odrębną czynność od zapłacenia lub naliczenia odsetek. W świetle regulacji cywilistycznych umowy zwolnienia z długu (umorzenia) nie można utożsamiać z umową, na mocy której ten dług powstaje. Umowa zwolnienia z długu jest ewentualnym (późniejszym) następstwem zawarcia umowy pierwotnej, generującej prawo wierzyciela do dochodzenia odsetek i jednocześnie obowiązek dłużnika do ich uregulowania w umówionym terminie. Nie można więc uznawać, iż do oceny prawnej sytuacji dłużnika zwalnianego z długu w wyniku umorzenia odsetek znajdują zastosowanie te same regulacje prawnopodatkowe, które mają zastosowanie w wypadku otrzymania odsetek przez wierzyciela. Umowa zwolnienia z długu prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania (art. 508 Kodeksu cywilnego). Od tego momentu dłużnik nie jest więc zobowiązany do spełnienia wcześniej istniejącego świadczenia. Nie musząc regulować określonej płatności odsetkowej, bezsprzecznie dłużnik odnosi korzyść majątkową i uzyskuje przysporzenie, które w świetle regulacji przywołanej ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. należy uznać za przychód podlegający opodatkowaniu. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. przychodem jest m.in. wartość umorzonych zobowiązań. Obowiązujące przepisy nie czynią żadnych zastrzeżeń umożliwiających dokonywanie interpretacji, które skutkowałaby wyłączeniem umorzonych odsetek z przychodów dłużnika.

Ponadto należy wskazać, że przychód ten, zarówno pod kątem bilansowym jak i podatkowym, powstanie w momencie umorzenia zobowiązania. Jeżeli natomiast umorzenie uwarunkowane jest spełnieniem przez dłużnika określonych warunków umowy np. spłatą części zadłużenia, które dodatkowo zostało rozłożone na raty, to przychód z tego tytułu powstanie w dacie spłaty ostatniej raty.

Przepis obowiązuje od dnia 1 stycznia 1992 r.