1. Wstęp
Ministerstwo Finansów przedłożyło w dniu 28 lipca 2010 r. założenia do projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym (dalej: Założenia). Konieczność nowelizacji ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa z dnia 11 marca 2004 r.) wynika z obowiązku implementacji m.in. postanowień Dyrektywy Rady z dnia 22 grudnia 2009 r. Nr 2009/162/UE zmieniającej Dyrektywę Rady Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa 112), dostosowania polskiego prawa do wyroku ETS w sprawie C-311/09 oraz wprowadzenia do ustawy środka specjalnego związanego z podatkiem naliczonym z tytułu nabycia samochodów osobowych oraz paliwa do ich napędu.
2. Przesyłanie gazu, energii elektrycznej, cieplnej i chłodniczej przez sieci dystrybucji.
Przedmiotowe zmiany wynikają z konieczności implementacji postanowień Dyrektywy Nr 162. W Założeniach zaproponowano, odejście od definiowania systemu gazowego oraz systemów elektroenergetycznych poprzez odwoływanie się do ustawy Prawo Energetyczne. W związku z tym szczególne zasady będą dotyczyły importu i dostaw gazu w jakimkolwiek systemie gazowym znajdującym się na terytorium Wspólnoty lub poprzez jakąkolwiek sieć połączoną z takim systemem oraz do energii elektrycznej, energii cieplnej lub chłodniczej w sieciach dystrybucji energii cieplnej lub chłodniczej. Proponowane zmiany przewidują również wprowadzenie tożsamych zasad opodatkowania w stosunku do dostawy i importu energii cieplnej i chłodniczej. W Założeniach wskazano, że w związku z powyższymi zmianami konieczna jest również zmiana szeregu artykułów ustawy z dnia 11 marca 2004 r., które odwołują się do definicji systemów przesyłowych.
Dodatkowo w Założeniach zaproponowano rozszerzenie zakresu zwolnienia z tytułu importu gazu dokonywanego za pośrednictwem statków, jeżeli gaz zostanie wprowadzony do systemu gazowego, energii elektrycznej, energii cieplnej lub chłodniczej poprzez sieci dystrybucji energii cieplnej lub chłodniczej.
3. Zmiany w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego nieruchomością wykorzystaną zarówno do prowadzenia działalności gospodarczej jak i do celów prywatnych.
Przedmiotowa zmiana wynika z konieczności implementacji dodanego do Dyrektywy 112 art. 168a. W Założeniach proponuje się dokonanie nowelizacji art. 86 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. Zgodnie z Założeniami przepis powinien stanowić, że w przypadku wydatków związanych z nabyciem, w tym nabyciem prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz wydatków na wytworzenie nieruchomości stanowiącej majątek przedsiębiorstwa danego podatnika, która jest wykorzystywana zarówno do celów działalności gospodarczej jak również do innych celów, w tym zwłaszcza do celów osobistych podatnika lub jego pracowników oraz byłych pracowników podatek naliczony powinien być ustalany według udziału procentowego w jakim dana nieruchomość jest wykorzystywana do celów działalności gospodarczej.
Proponuje się również wprowadzenie szczególnej regulacji dotyczącej korekty podatku naliczonego poprzez dodanie nowego art. 90a w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. Przepis ten ma stanowić, że w przypadku zmiany przeznaczenia nieruchomości stanowiącej majątek przedsiębiorstwa w ciągu 120 miesięcy licząc od miesiąca, w którym nieruchomość została oddana do użytkowania, podatnik dokonuje korekty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. Zgodnie z założeniami korekty będzie się dokonywać w deklaracji rozliczeniowej składanej za okres, w którym nastąpiła zmiana przeznaczenia, w kwocie proporcjonalnej do pozostałego okresu korekty. Natomiast jeżeli podatnik wykorzystuje nieruchomość również do czynności zwolnionych bez prawa do odliczenia podatku naliczonego, korekty będzie się dokonywać z uwzględnieniem proporcji określonej zgodnie z art. 90 ust. 3-10 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.
4. Zmiany w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z nabyciem samochodów osobowych oraz paliwa do ich napędu.
W przedmiotowym zakresie proponuje się nowelizację art. 86 i 88 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. i wprowadzenie zapisów, które przyznawałby pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia samochodów o dopuszczalnej ładowności powyżej 500 kg, które posiadają homologację producenta lub importera stwierdzającą, że nie jest to samochód osobowy.
Polska wystąpiła do Komitetu VAT z wnioskiem o zastosowanie środka specjalnego na podstawie art. 177 Dyrektywy 112 w zakresie czasowego ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia określonych pojazdów oraz paliwa do ich napędu. W związku z tym w Założeniach proponuje się wprowadzenie do dnia 31 grudnia 2010 r. ograniczenia w prawa do odliczenia podatku naliczonego do 60 % kwoty podatku naliczonego, nie więcej jednak niż 6000 zł, z tytułu nabycia, w tym wewnątrzwspólnotowego, oraz importu pojazdów samochodowych, nabycia usług, zgodnie z umową najmu, dzierżawy, leasingu lub innych umów o podobnym charakterze, których przedmiotem są pojazdy samochodowe, inne niż osobowe, o dopuszczalnej ładowności przekraczającej 500 kg i dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony, z wyjątkiem pojazdów, które co do zasady przeznaczone są do działalności gospodarczej:
- samochodów, które są przedmiotem odprzedaży lub oddania w odpłatne używanie na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innych umów o podobnym charakterze i używane są do tych celów przez okres nie krótszy niż sześć miesięcy,
- pojazdów, które w oparciu o kryteria określone w art. 86 ust. 4 pkt 1 – 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., pozwalają uznać je za pojazdy służące zasadniczo do przewozu ładunków,
- pojazdów specjalnego przeznaczenia (np. pomoc drogowa, ładowarka, pojazd pogrzebowy), określonych w art. 86 ust. 4 pkt 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.,
- pojazdów, które konstrukcyjnie przeznaczone są do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą.
Powyższe ograniczenie dotyczyłoby również prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z zakupem paliwa do napędu przedmiotowych pojazdów (również w tym przypadku ograniczenie miałby obowiązywać do dnia 31 grudnia 2010 r.).
Dodatkowo proponuje się wyłączenie z zakresu opodatkowania podatkiem od towarów i usług związanych z wykorzystywaniem przez podatnika pojazdów samochodowych objętych ograniczeniem w prawie do odliczenia podatku naliczonego. Trudno jednak określić na czym zmiana w tym zakresie miałby polegać. W Założeniach przewiduje się również wprowadzenie okresu przejściowego w stosunku do umów najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze, w stosunku, do których, przysługiwało podatnikowi, zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem wejścia w życie proponowanych regulacji prawo do obniżenia podatku należnego o podatku naliczony. Należy jednak zwrócić uwagę, że treść projektu decyzji Rady (nie została jeszcze zatwierdzona) przewiduje wprowadzenie środka specjalnego w stosunku do wszelkich pojazdów przeznaczonych do przewozu do 9 osób a nie do pojazdów będących samochodami osobowymi. Oznacza to, że proponowana nowelizacja art. 86 ust. 3 i następne oraz art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. jest bezprzedmiotowa, gdyż przepisy te w obecnej chwili, w świetle postanowień prawa wspólnotowego i tez wyroku ETS z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie Magoora są sprzeczne z prawem wspólnotowym.
5. Zmiany w zakresie opodatkowania okazjonalnych przewozów świadczonych przez przewoźników zagranicznych
W dniu 6 lipca 2010 r. Europejski Trybunał Sprawiedliwości wydał wyrok w sprawie C-311/09 w sprawie Komisji Europejskiej przeciwko Rzeczpospolitej Polskiej, w którym stwierdził, że Polskie regulacje w tym zakresie opodatkowania usług międzynarodowego transportu drogowego przez podmioty spoza Polski są sprzeczne z prawem wspólnotowym.
W związku z przedmiotowym wyrokiem w Założeniach zaproponowano uchylenie ust. 22 w art. 29 ustawy z dnia 11 marca 2004 r., który stanowi podstawę do szczególnego rozliczania podatku przez podmioty zagraniczne świadczące na terytorium RP okazjonalne przewozy drogowe czego efektem będzie zastosowanie zasad ogólnych do tego typu usług. Dodatkowo w celu umożliwienia egzekwowania zapłaty podatku w art. 96 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. proponuje się dodanie zapisu, który będzie zobowiązywać kierującego pojazdem do posiadania potwierdzenia zarejestrowania jako podatnika VAT czynnego. Proponuje się również zmianę przepisów o transporcie drogowym w zakresie uprawnienia organów do kontroli posiadania potwierdzenia rejestracji.
