Niniejszy tekst ma na celu omówienie niektórych reguł ogólnych zawartych w Rozdziale III rozporządzenia nr 987/2009, dotyczących stosowania rozporządzenia nr 883/2004.
Zgodnie z art. 8 rozporządzenia nr 987/2009 przepisy tego rozporządzenia zastępują postanowienia zawarte w porozumieniach dotyczących stosowania konwencji, dotyczące ubezpieczeń społecznych mające zastosowanie między państwami członkowskimi wchodzącymi w jego zakres, z wyjątkiem przepisów odnoszących się do porozumień dotyczących konwencji, o których mowa w załączniku II do rozporządzenia nr 883/2004, o ile postanowienia tych porozumień zostały zamieszczone w załączniku 1 do rozporządzenia nr 987/2009.
Państwa członkowskie mogą zawierać między sobą, w miarę potrzeby, porozumienia dotyczące stosowania konwencji zawartych w oparciu o zasady rozporządzenia nr 883/2004 i zgodnych z duchem tego rozporządzenia pod warunkiem że porozumienia te nie wpływają w niekorzystny sposób na obowiązki zainteresowanych oraz pod warunkiem, że zostały zamieszczone w załączniku 1 do rozporządzenia 987/2009.
Art. 9 rozporządzenia nr 987/2009 stanowi, że dwa lub więcej państw członkowskich lub ich właściwe władze mogą uzgodnić procedury inne niż procedury przewidziane w rozporządzeniu nr 987/2009 pod warunkiem, że procedury te nie wpływają w niekorzystny sposób na prawa i obowiązki zainteresowanych.
Wszelkie zawarte w tym celu umowy przekazywane są Komisji Administracyjnej oraz wymieniane w załączniku nr 1 do rozporządzenia nr 987/2009.
Postanowienia porozumień wykonawczych zawartych w tym samym celu między dwoma lub więcej państwami członkowskimi lub postanowienia podobne do określonych powyżej, które obowiązywały w dniu poprzedzającym wejście w życie rozporządzenia nr 987/2009 oraz zostały zamieszczone w załączniku nr 5 do rozporządzenia nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (poprzedzającego rozporządzenie nr 987/2009), mają nadal zastosowanie w stosunkach między tymi państwami członkowskimi, pod warunkiem że zostały one również zamieszczone w załączniku 1 do rozporządzenia nr 987/2009.
Art. 10 rozporządzenia nr 987/2009 ustanawia zakaz kumulacji świadczeń. Zgodnie z tym przepisem niezależnie od innych przepisów rozporządzenia nr 883/2004, w przypadku gdy świadczenia należne zgodnie z ustawodawstwem dwóch lub więcej państw członkowskich ulegają wzajemnemu obniżeniu, zawieszeniu lub wstrzymaniu, kwoty, które nie byłyby wypłacone w przypadku ścisłego zastosowania zasad dotyczących obniżenia, zawieszenia lub wstrzymania świadczenia przewidzianych w ustawodawstwie zainteresowanych państw członkowskich, dzielone są przez liczbę świadczeń podlegających obniżeniu, zawieszeniu lub wstrzymaniu.
Ponieważ wiele przepisów rozporządzenia nr 883/2004 odwołuje się do miejsca zamieszkania, konieczne było uregulowanie również i tej kwestii. Zgodnie z art. 11 rozporządzenia nr 987/2009 w przypadku gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw członkowskich istnieje rozbieżność opinii w odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się rozporządzenie nr 883/2004, instytucje te ustalają na podstawie wspólnego porozumienia ośrodek interesów życiowych zainteresowanego w oparciu ogólną ocenę wszystkich dostępnych informacji dotyczących istotnych okoliczności, które mogą obejmować, w stosownych przypadkach:
1. czas trwania i ciągłość pobytu na terytorium zainteresowanych państw członkowskich;
2. sytuację danej osoby, w tym:
- charakter i specyfikę wykonywanej pracy, w szczególności miejsce, w którym praca ta jest zazwyczaj wykonywana, jej stały charakter oraz czas trwania każdej umowy o pracę;
- jej sytuację rodzinną oraz więzi rodzinne;
- prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym;
- w przypadku studentów – źródło ich dochodu;
- jej sytuację mieszkaniową, zwłaszcza informację, czy sytuacja ta ma charakter stały;
- państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.
W przypadku gdy uwzględnienie poszczególnych kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymienione powyżej nie doprowadzi do osiągnięcia porozumienia przez zainteresowane instytucje, zamiar danej osoby, taki jaki wynika z tych okoliczności, a zwłaszcza powody, które skłoniły ją do przemieszczenia się, są uznawane za rozstrzygające dla ustalenia jej rzeczywistego miejsca zamieszkania.
Rozporządzenie nr 987/2009 weszło w życie w dniu 1 maja 2010 r.
